Dây tâm thần số 5 (V) hay nói một cách khác là dây thần kinh sinh ba (gồm 3 nhánh: V1, V2, V3) chi phối cảm hứng ở mặt. Nhánh V1(còn gọi bằng nhánh mắt) chi phối cảm giác vùng da đầu phía trước, vùng trán & mắt; Nhánh V2 (nhánh hàm trên) chi phối cảm xúc vùng mi dưới, má, môi & hàm trên (xem hình bên); Nhánh V3 (nhánh hàm dưới) chi phối cảm hứng vùng môi và hàm dưới. Dây thần kinh số 5 bên phải chi phối cảm hứng nửa mặt phải & trái lại, đi đôi nó chi phối vận động cho cơ thái dương hàm, cơ châm bướm trong và cơ nhai.
Đau dây thần kinh số năm (dây V), nói một cách khác là đau dây tam trâm, là chứng đau ở vùng da mặt, đặc trưng bởi những cơn đau ngắn, cảm giác đau kinh hoàng như điện giật hay dao đâm, đau chói. Đau ở 1 bên mặt và chỉ một trong những phần của da mặt, thí dụ chỉ tại một bên gò má hay như là 1 bên cằm, hay thái dương & trán, không lan sang phía bên kia. các cơn đau mở ra bột phát, hay do kích thích như khi sờ nhẹ vào một điểm gì đấy trên da mặt hay cằm, khi nhai hoặc gặp gió lạnh... Có khi đau tới mức gần như là chẳng thể chịu đựng được. Có khi do sợ đau, bệnh nhân không có gan ăn, do khi nhai sợ bị khích động gây cơn đau, thế nên bệnh nhân bị gầy sút đi. cũng sẽ có khi có dạng đau không điển hình: đau ê ẩm nặng nại, thỉnh thoảng lại có cơn đau chói.
Đau dây thần kinh số 5 vô căn là 1 bệnh lý hay gặp, rất hi hữu khi ở lứa tuổi trẻ, chính yếu ở nữ trên 50 tuổi, tăng nhiều theo tuổi. Theo nghiên cứu ở Mỹ năm 2004 thì tỷ lệ mắc khoảng tầm 4-5 ca/100.000 dân. Nhưng trên 70 tuổi thìa là 25,6 ca/ 100.000 dân.
1. sơ sài Phẫu thuật.
Dây tâm thần số 5 (còn gọi là dây sinh 3) là dây tinh thần hỗn hợp, gồm cả phần tử vận động (cho những cơ nhai) & phần tử cảm hứng (cảm giác ở mặt, ổ mắt, mũi, & miệng).
a). Nguyên ủy thực.
- Nhân vận động: có 2 nhân:
+ Nhân chính hay nhân nhai ở cầu não.
+ Nhân phụ ở trung não, kéo xuống tận cầu não.
- Nhân cảm giác: tách ở hạch Gasser, tận cùng ở 1 cột xám lê dài tới nửa dưới cầu não tới hết hành não & liên tục với tủy sống với băng keo Rolando.
- Hạch Gasser (hay hạch sinh 3 – ganlion trigemina): là nguyên ủy thực của không ít sợi cảm giác, là 1 đám rối thần kinh dày đặc hình bán nguyệt nằm ở trong hố Gasser ở đầu trong & phía trên chỏm xương đá.
b). Nguyên ủy hư.
Hai rễ (rễ to cảm giác, rễ bé vận động) đếu tách ra ở cầu não, chỗ tiếp giáp mặt trước bên. Rễ cảm xúc chạy tới hạch Gasser, còn rễ hoạt động đi luôn xuống dưới hạch để chạy vào dây hàm dưới.
c). Phân nhánh.
Dây 5 có 3 nhánh:
- Dây thần kinh mắt: là dây bé nhất, tách ở phần dưới hạch Gasser, chạy lên trên ra trước chui vào trong thành ngoài xoang tĩnh mạch hang rồi tới khe bướm, tới khe ổ mắt trên thì chia ra thành các nhánh. Dây mắt chi phối xúc cảm cho da trán trên, sống mũi, niêm mạc mũi trên, nhãn cầu & cảm xúc màng não vùng trán & chẩm.
- Dây thần kinh hàm trên: từ hạch Gasser chạy thẳng ra trước qua lỗ tròn to đến hố chân bướm khẩu cái, rồi tạt ngang ra bên ngoài để đến đầu rãnh dưới ổ mắt, tiếp đến bẻ gập lần nữa để chui vào rãnh. sau khi bẻ gập, dây đổi tên thành dây tâm thần dưới ổ mắt, nhánh tận này đi trong rãnh ống rồi tận hết ở lỗ dưới ổ mắt. Dây hàm trên chi phối cảm giác vùng thái dương, gò má, má, mi dưới, cánh mũi và môi trên. cảm giác niêm mạc ở mũi dưới, ở lợi răng cấm trên, vòm miệng & tỵ hầu. Dây còn xúc cảm màng não cứng vùng thái dương & đỉnh.
- Dây thần kinh hàm dưới: là dây tinh thần hổ lốn, có 2 rễ (vận động & cảm giác). Hai rễ sau lúc chui qua lỗ bầu dục thì hợp lại để vào khu chân bướm hàm, khi cách lỗ bầu dục 1cm thì chia 2 nhánh tận. Dây hàm dưới chi phối cảm giác vùng thái dương, hàm dưới, dái tai, môi dưới, cằm; cảm giác niêm mạc miệng, má, lợi & răng cấm dưới, xúc cảm 2/3 trước lưỡi, cảm giác màng não ở hố đại não. Dây đó còn mang những sợi tiết dịch của dây VII phụ vào tuyến nước bọt dưới hàm & dưới lưỡi. chuyển động 4 cơ nhai & 1 số cơ khác.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét